Kiến thức tổng quan chẩn đoán và điều trị bệnh gai xương

Gai xương là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn hay dây chằng quanh khớp. Nguy cơ mắc bệnh gai cột sống tăng theo độ tuổi và nam bị nhiều hơn nữ.

gai-cot-song

Có 3 nguyên nhân chính dẫn tới gai cột sống:
1. Sự lắng đọng canxi ở các dây chằng đốt sống: Trường hợp này thường gặp trong thoái hóa cột sống ở người nhiều tuổi; đó là sự lắng đọng canxi dưới dạng calcipyrophosphat. Thoái hóa cột sống là một rối loạn có thể dẫn tới mất kết cấu và chức năng thông thường của cột sống. Sự thoái hóa có thể xảy ra ở một trong các thành phần cấu tạo của cột sống: xương đốt sống, đĩa sụn, các dây chằng bám quanh khớp. Quá trình thoái hóa làm mất nước (chiếm 80% trong sụn) và biến đổi một vài chất, làm sụn khớp dễ bị canxi hóa. Viêm dây chằng đốt sống cũng là một nguyên nhân tạo ra gai xương do quá trình viêm tái phát nhiều lần làm xơ hóa và đóng canxi ở gốc các dây chằng đốt sống nên trên phim x. Quang thấy có hình ảnh giống “gai”.
2. Chấn thương: Chấn thương làm hư hại xương hoặc khớp ở cột sống, và phản ứng của thân thể để sửa chữa nơi bị tổn thương sẽ dẫn tới sự hình thành gai xương. Trong trường hợp này, gai cũng có thể hình thành từ sự lắng đọng canxi ở dây chằng đã dày lên do phản ứng viêm.
3. Viêm khớp đốt sống kinh niên: Quá trình viêm ảnh hưởng đến phần sụn đốt sống, lâu ngày phần sụn này bị hao sút dần, khiến bề mặt trơn láng của nó trở nên thô ráp, sần sùi và sau cùng hai bề mặt xương tiếp xúc, cọ sát lên nhau. Đến lúc này, thân thể sẽ có một quá trật tự điều chỉnh để khắc phục hiện tượng trên, nhưng kết quả của quá trình chỉnh sửa lại là sự hình thành gai xương. Do đó, có thể nói gai xương là một đáp ứng thiên nhiên của thân thể đối với phản ứng viêm.

Hơn nữa một số bệnh cột sống như viêm xương-khớp cột sống (spondylarthrite), bệnh viêm cứng cột sống (spondylarthrite ankylosante – bệnh “bamboo spine”) … cũng dẫn tới gai cột sống.
Như vậy “gai” là hình ảnh x.Quang, hậu quả của sự lắng đọng canxi ở bờ đốt sống hoặc ở dây chằng đốt sống do viêm hoặc sau chấn thương. Đó không phải là một “bệnh”.
Nhiều người vẫn nghĩ gai có thể mọc rất dài và đâm vào tủy hoặc các thành phần khác… Thật ra, gai thường chỉ có chiều dài vài milimet. Đại đa phần gai xương xuất hiện ở mặt trước và bên, hiếm khi mọc ở phía sau, do đó ít đè nén vào tủy và rễ tâm thần.
Triệu chứng phổ biến khiến bệnh nhân phải đi khám là đau thắt lưng, đau vai hoặc cổ, lan xuống cánh tay, tê tay…, Có những thời điểm làm giới hạn cử động ở cổ, vai, lưng dưới. Khi chụp x. Quang cột sống người ta khai phá có “gai”. Thật ra đây là sự phát hiện đột nhiên vì bệnh nhân đau là do quá trình viêm, không phải do gai “đâm” gây đau như người ta vẫn nghĩ. Có nhiều trường hợp chụp x. Quang cột sống thấy có gai nhưng người ta không bị đau ê ẩm vùng lưng, trái lại có nhũng trường hợp bệnh nhân đau nhức ở lưng nhưng khi chụp phim cột sống không thấy có gai.
Khi được bác sĩ chẩn đoán gai xương, một số người bệnh thường nghĩ ngay đến việc mổ để cắt đi “cái gai” đáng ghét này! Nhưng đích thực không hề có chỉ định và chẳng thể “mổ cắt gai cột sống”. Việc điều trị bệnh “gai xương” (thực chất là chữa trị đau ê ẩm vùng lưng) thường nghiêng về bảo tồn. Những thuốc thường sử dụng là nhóm giảm đau kháng viêm không steroid, nhóm giãn cơ. Đôi lúc người ta dùng một số dụng cụ nâng đỡ như nẹp cổ… Để giảm bớt gánh nặng lên các đốt sống bị bệnh.
Các cách thức chữa trị hỗ trợ gồm châm cứu, vật lý trị liệu (giúp giảm đau và tăng cử động ở một vài cơ khớp bị ảnh hưởng), tập thể dục đều đặn. Cần tránh những môn nặng bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ, nhảy cao… Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội, aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể. Yoga cũng là một cách thức giúp giảm cân nặng thân lên phần đốt sống bệnh, đồng thời làm thư giãn vùng cơ bị ảnh hưởng.
Người bệnh phải bảo đảm cân nặng cơ thể vừa phải, tránh tăng trọng quá nhiều. Về chế độ ăn, một số nghiên cứu cho rằng nên thêm muối để giúp cơ thể tái thu nạp một phần canxi vào máu.
Giải phẫu được đặt ra khi có sự vôi hóa đại đa số các dây chằng đốt sống làm hẹp ống tủy hoặc các lổ tiếp hợp ở cột sống, gây gây áp lực các rễ tâm thần. Tuy nhiên, không phải cứ lấy gai đi là bệnh sẽ hết vĩnh viễn vì gai xương có thể mọc lại ở cùng vị trí cũ.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *